GERİŞDER HABER

Haber ve Duyurular
Covid-19 (korona ) virüs
Tarih: 30/04/2020
17.05.2020  Pazar günü İftar yemeği programı ve 25.05.2020 Pazartesi Ramzan Bayra... Devamını oku...
GEÇMİŞ OLSUN ALPAĞUT
Tarih: 15/06/2019
Dün akşam saatlerinde Komşu Köy Alpaput ta Yıldırım düşmesi sonucu çıkan yan... Devamını oku...
Süleyman Kardeşimizi bugün Vatani Görevini Yapmak Üzere Uğurlayacağız
Tarih: 12/06/2019
         Menekşe-Ramis BEGDE nin oğulları Süleyman BEGDE kardeşimizi... Devamını oku...
MEHMET İRGE KARDEŞİMİZİN MÜTHİŞ ARAŞTIRMASI
Tarih: 11/06/2019
Bugün “Köyümüzün adı nereden, nasıl geldi? Köyümüz&u... Devamını oku...
28. KARGÖL KÜLTÜR VE SANAT FESTİVALİ..
Tarih: 03/06/2019
     Kıbrıscık Belediye Başkanlığının düzenlediği 28. Karagöl Kült&u... Devamını oku...
3. OLAĞAN GENEL KURUL İLANI
Tarih: 01/06/2019
BOLU İLİ KIBRISCIK İLÇESİ GERİŞ KÖYÜ YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA DERNEĞİ 3. OLAĞAN G... Devamını oku...
SÜNNET MERASİMİ DUYURUSU
Tarih: 01/06/2019
Havva BELGE ablamızın torunu Reyhan-Ertan TÜRE nin çocukları Ömer Salih ve Salim ... Devamını oku...
RAMAZAN BAYRAMININ 2. VE 3. GÜNÜNDE KÖYÜMÜZDE MEVLİD İ ŞERİF PROGRAMINA DAVETLİSİNİZ...
Tarih: 01/06/2019
Ramazan Bayramının 2. günü Çarşamba Hatice-İsmet TAYŞİ ve Nurgül-Mehmet TAYŞ... Devamını oku...
GELENEKSEL İFTARIMIZI YOĞUN KATILIMLA TAMAMLADIK...
Tarih: 20/05/2019
        Kıbrıscık Geriş Köyü Yardımlaşma ve Dayanışma Derneğimizin G... Devamını oku...
VERİMLİ TOPRAKLARIMIZ SU İLE BULUŞTU
Tarih: 11/05/2019
4.500 dekar alanı sulama amacıyla  inşa edilen Alanhimmetler Göleti geçtiğimiz se... Devamını oku...

   Tüm haberler
Nöbetçi Eczane

Eczane

Adanır Bebe

Ali TAYŞİ

Gsm:0535 885 52 84

Bolu Kaşık Ekibi

BOLU KAŞIK EKİBİ

İRTİBAT:SERDAR SELEK

05336036981

Cengiz Tamirci

Doğuş Elektronik

Eren Mobilya

Eyüpoğulları

Gençler Saz Ekibi

Gsm:0546 885 52 84

Sistem Asansör

Tel:    0374 217 88 04

Gsm: 0533 583 68 70

Gsm: 0533 603 69 81

Oto Kaporta

Okan Mobilya

GSM:0543 258 28 95

Özgür Yaşar

GSM: 0532 156 99 14

Üzeyir ALTUĞ

Üzeyir ALTUĞ

0530 467 03 16

Ahmet AKAN

0536 678 93 77

facebook Sayfamız

16. YÜZYIL OSMANLI TAPU TAHRİR DEFTERLERİNDE BOLU SANCAĞI - Mehmet İRGE

16. YÜZYIL OSMANLI TAPU TAHRİR DEFTERLERİNDE BOLU SANCAĞI

Yazar: Mehmet İRGE |  Tarih: 10 / 06 / 2019 |  Yazı Okunma: 1475


16. YÜZYIL OSMANLI TAPU TAHRİR DEFTERLERİNDE BOLU SANCAĞI

GİRİŞ

Osmanlı döneminin tarihi ve önemli yerleşim yerlerinden biri olan Bolu Sancağı, günümüze kadar ve günümüzde de idari yapısı bakımından hep merak konusu olmuştur. Bunun yanında Bolu’nun çevresindeki, Bolu’ya bu dönemde bağlı olan yerleşim yerleri ve bu yerleşim yerlerinin bu dönemdeki isimleri dikkat çekmiştir. Köylerin, ilçelerin, beldelerin, kasabaların vb. yerleşim yerlerinin günümüze kadar gelmiş isimleri de tarihe bir ışık tutmak açısından ipucu niteliği taşımıştır ve taşımaya da devem etmektedir.

 

Bugün “Köyümüzün adı nereden, nasıl geldi? Köyümüzün adı önceden nasıldı? Köyümüzün adı bir değişime uğradı mı? Köyümüzün nüfusu kaç kişiydi? Hane sayısı kaçtı? Köyümüz kalabalık mıydı? Bizim köyümüz ve ilçemiz idari olarak nereye bağlıydı? İlçemizin diğer köyleri nereye bağlıydı? İsimleri neydi? İlimiz nereye bağlıydı?” gibi benzeri genel sorular sürekli olarak sorulmuştur ve sorulmaya da devam etmektedir.Bu soruların cevaplarını da güzel bir şekilde tapu tahrir defterleri hemen hemen vermiştir. Biz de 16. yüzyıl Osmanlı tapu tahrir defterlerine dayalı bir araştırma yaparak meraklı gözlerle sorulmuş olan bu sorulara az da olsa bir cevap bulmuş olduk.

 

Bu araştırmayı yaparken “Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih (Genel Türk Tarihi) Anabilim Dalı” kapsamı altında “Kenan Ziya Taş” hocamız tarafından 1993’te hazırlanan “Tapu Tahrir Defterlerine Göre 16. Yüzyılda Bolu Sancağı” adlı doktora tezinden bire bir alıntılar ile köylülerimizin ve bölge halkımızın sorularına cevap bulmaya çalışırken yararlandık. Hocamızın bu çalışmasında yer alan tapu tahrir listelerini de bire bir bilgi vermek amacıyla siz değerli köylülerimizle paylaşmış olduk. Hocamızın bu kıymetli eserinde Bolu bölgesiyle ilgili yer alan diğer bilgileri de sizlere sunmaya devam edeceğiz. İnsanlarımızı bilgilendirebilmek ve bu doğrultuda çalışabiliyorsak ne mutlu bizlere…

 

Bu doktora tezinde ilçemiz Kıbrıscık’ın adı “Kıbrus” olarak geçmektedir. “Kıbrus” isminin de nereden geldiğini şu şekilde araştırıp bulmuştuk:

 

“Kıbrıscık adının Siberis sözcüğünden geldiği şüphesizdir. Kıbrıscık, Siberis Irmağı’nı1 oluşturan kollardan biri olan Uludere’nin kıyısında yer alır. Irmak adı içindeki iber (Abra,Ebre,Eber,İbra,İbradi,İvrindi) “bol su, gür su” anlamına gelmektedir. Siberis adının diğer bir biçimi de Kiberis. Baştaki K- ya da S-, “İyi,güzel,kutlu,kutsal” anlamındaki öntakının iki biçiminden (Kuwa ya da Suwa/Swa)birinin senkop olayı nedeniyle kısalmasıdır. Dolayısıyla buradaki Kıbrıs kelimesidir. Türk ağzında bir de, Kıbrıs adasından ayırt edebilmek için “ –cık” ekinin eklenmesiyle Kıbrıscık olmuştur. Kıbrıs adasının adı2 da türetiliş biçimi bakımından buna benzediği görülmektedir. Kıbrıscık, aynı zamanda Uludere’nin bir diğer adı olabilir.3”

 

Kıbrus’un tapu tahrir defterinde köyümüzün adı Geriş yine aynı şekilde bu defterlerde yer almaktadır. Haricinde başka bir isimlendirme ile de (Geriş (Sarukaya)) yer almıştır. Bu isimlendirmenin şu anki Dokumacılar (Kesner) olabileceğini düşünmekteyim. Farklı olarak Sarıkaya ismi de defterde yer almıştır. Bu ismin de Kızık “Sarıkaya” olduğunu söyleyebiliriz.

 

“Tapu Tahrir Defterleri (Defter-i Hâkâni’ler veya kısaca Tahrir Defterleri), padişah değişimi, yeni fetihler veya zamanla meydana gelen umûmi değişiklikleri tespit etmek gibi çeşitli vesilelerle yapılan sayımların neticelerini ihtiva eden defterlerdir.”4 “

 

Tahrir adı verilen bu sayımlar, bir bölgeye ait olduğu gibi, aynı zamanda bütün ülkeye de kapsayabilmekteydi. Tahririn nasıl yapılacağı ve ne gibi hususların göz önünde bulundurulacağı kanunnamelerle tespit edilmişti. Tahrir uygulaması umumi hatlarıyla şu şekilde yapılırdı: Tahrir yapılacak bölgeye, bu işi yapmak üzere bir “emin” (il yazıcısı, muharrir, mübaşir, vilayet kâtibi) görevlendirilirdi. Eminle beraber tahrir usulünü bilen “ehl-i vukûf” bir “kâtip” vazifelendirilirdi. Tahrir edilecek bölgedeki mülki idarecilerin de tahrir müddetince bunlara yardım etmesi emredilirdi."5"

 

” 1 Aladağ Çayı. 2 Kypros. 3 UMAR, Bilge, Türkiye’deki Tarihsel Adlar, S.434 İnkılâp Kitapevi Yayın Sanayi ve Tic. A.Ş. , İstanbul, 1993. 4TAŞ, Kenan Ziya, Tapu Tahrir Defterlerine Göre 16. Yüzyılda Bolu Sancağı, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, Ankara, 1993. 5 TAŞ, Kenan Ziya, Tapu Tahrir Defterlerine Göre 16. Yüzyılda Bolu Sancağı, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, Ankara, 1993.

 

 

“Tahrir esnasında kaza, nahiye, mezraa, yaylak, kışlak, mera ve çiftlik gibi meskûn ve zirai sahaların mülk, vakıf, tımar gibi hukuki durumları tespit edilerek, bu yerlerdeki yetişkin erkek nüfus, varsa ellerindeki toprak miktarları, çift, nim, bennak, caba gibi mükellef oldukları vergi miktarları; muaf iseler buna ait izahatlar ile buradan hâsıl olan zirai ve hayvancılık mahsulleri gibi gelir getiren bütün kalemler kaydedilirdi.”6 “

 

Bu bilgiler toplandıktan sonra defterler hazırlanırdı. Yukarıda bahsettiğimiz hususların bütün teferruatıyla yazıldığı defterlere “Defter-i Mufassal”, sadece tımar sahiplerinin adlarının ve gelirlerinin yazıldığı defterlere “Defter-i İcmal” veya “Mücmel”, vakıflara ait malumatın toplandığı defterlere “Defter-i Evkâf” denirdi. Hazırlanan bu yeni deftere “Defter-i Cedid” denirdi. Bir önceki deftere “Defter-i Atik” var ise daha önceki deftere de “Defter-i Köhne” adı verilirdi. İlk tahrirlere ait defterlere ise “Kadîm” veya “Akdem” denilir veya bunlar tahrir eminlerinin adları ile anılırdı.”7 “

 

Ayrıca tımarlı sipahi sancağından ayrı bir teşkilata sahip olan yaya (piyade) ve müsellem sancaklarının tahriri neticesinde elde edilen bilgilerle hazırlanan deftere de “Yaya ve Müsellem Defterleri” denmekteydi. Bu defterlerin tutulmasındaki asıl maksat, Osmanlı devletinin temel müesseselerinden olan tımar rejiminin işleyişini düzenlemek ve kontrol etmekti. Ancak bugün bu defterler, içeriğindeki zengin malzeme ve tarihi bilgi itibariyle, bugün çok kıymetli arşiv belgeleri durumuna gelmiştir. Geçmişte ve günümüzde bu defterlere istinaden kıymetli çalışmalar yapılmıştır. Bunlar bugün daha da artarak devam etmektedir. Bu çalışmalar ya defterleri aynen neşir veya bunlara dayanarak bir bölgenin (sancak, kaza, nahiye) incelemesi veya iktisadi, mali, zirai gibi tarihi çeşitli sahalarına dair araştırmalardır.”8

 

6 TAŞ, Kenan Ziya, Tapu Tahrir Defterlerine Göre 16. Yüzyılda Bolu Sancağı, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, Ankara, 1993. 7 TAŞ, Kenan Ziya, Tapu Tahrir Defterlerine Göre 16. Yüzyılda Bolu Sancağı, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, Ankara, 1993. 8 TAŞ, Kenan Ziya, Tapu Tahrir Defterlerine Göre 16. Yüzyılda Bolu Sancağı, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, Ankara, 1993.

ARAŞTIRAN

MEHMET İRGE

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ

ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI BÖLÜMÜ

LİSANS ÖĞRENCİSİ

2019

 




Paylaş: Facebook  Twitter  Stumbleupon  Delicious  Google

Yazarın diğer yazıları
Henüz yorum bulunmamaktadır. İlk yorumu siz yapabilirsiniz.

Ad, Soyad *
E-Mail *
Kalan karekter sayısı:
Yorum *
Güvenlik kodunu giriniz:
captcha
*
(* Doldurulması zorunlu alanlar)

Köşe Yazıları
Site İçi Arama
Haber Arşiv
     
E-Mail Bülteni
Ad, Soyad:
E-Mail:
    
Anket
Adanır AVM

Adanır Kuyumculuk

Akın Elektrik

AKIN ELEKTRİK

Bolu Yaşamspor

Antrenör: Tayfun TAYŞİ

0(545) 764 0014

Fedakar Spot

Gerişli Zülfi

Kuaför İmaj

Lost Berber

Nil Mefruşat

Renk Mimarlık

Aytekin Akan

Gsm:0533 732 56 56

Üçgen-Ahmet Cöne

Paylaş
Facebook  Twitter  Stumbleupon  Delicious  Google
İstatistikler
Toplam: 253110
Aktif: 2
Bugün: 84
Dün: 111

İçerik Rss - Haberler Rss

Tasarım ve Programlama: Omnportal